Fascynacja  Atosem

Imponujace  predkosci  , Estetyka i Perfekcja .

Fascynacja   Atosem  wzrasta !

Start i Technika Ladowania  Sztywnoplatem  .   TEXT  i FOTO   DIRK  SOBOL

 Bylem zawsze  Flexi  lotnikiem ! uwielbiam prostote w budowie  i latam nia chetnie . Naturalnie naleze do ciekawskich i chcialbym doswiadczyc  jak wyglada fascynacja  Atosem . Dlatego umowilem sie  z Firma  A-I-R  na probe lotna  aktualnymi konstrukcjami  VR i VQ . Felix  Rühle  - inzynier Techniki Lotniczej i Astronautycznej   sztywnoplatami  Atos  dokonal cudu i zakotwiczyl je  fest  w scenie lotniowej  w odrebnej klasie . Pracowal on nad tym od 1988 roku . Do oblotu spotkalismy sie w klubie lotniwym  Althof. Montarz  lotni  przejol Felix a ja stwierdzilem , ze  czynnosc ta jest  jednak  skomplikowana w stosunku do lotni Flexi.  Sztywnoplat  VR  ze wzgledu na swoja duza wage  ponad  40 kg  jest chetnie pakowany  na dwie czesci  w dwa  rozne pokrowce.  Na koniec po montarzu  stoi na startowisku  skrzydlo o rozpietosci  14 m . Waga  calkowita nie jest mi obca  bo przezwyczailem sie  juz do niej  latajac  lotnia tandem .  Statyczny  ciezar na kil rowniez nie sprawia mi niespodzianek . To czego mi brakuje to ciagu  od linek bocznych  tzw  " zyciowek " Skrzydlo opada  raz na lewo raz na prawo  a ja potrzebuje czasu  aby je utrzymac  horyzontalnie.  Sven Mühle pracownik od A-I-R  pomaga mi utrzymac skrzydlo  i dobrac prawidlowy kat  do startu. Rozpietosc skrzydla jest duza i  dobieram kat natarcia   NIE  patrzac na nos lotni   lecz wzdluz skrzydla  i porownuje  kat zawarty pomiedzy skrzydlem a podlozem . Klapy  do  startu ustawiamy na 15 stopni  a do rozbiegu potrzebowalem  dwa kroki.  Lotnia Atos  jest   sterowana aerodynamicznie  i jak to funkcjonuje to moge teraz  przetestowac .  Przemieszczam sie  na lewo  i przez to podnosi sie  lewy spojler .  Dla mnie jako Flexi pilota  odnosze wrazenie  , ze lot  w zakrecie  jest za powolny  a tor lotu za obszerny.   Pozniej Felix wyjasnil mi  , ze przy skrzydlach sterowanych aerodynamicznie  wychylenie lotki powoduje  " przechyl "  ale rowniez  niepozadane  " odchylenie "  przeciwnie do zamierzonego zakretu.  Wychylenie  Spoilera  w Atosie  skutkuje  przeciwnie  przechylniu  i odchyleniu  jednoczesnie.  To jest wyczuwalne i jestem tym zafascynowany.  Nie potrzebuje  zadnych sil  na speedbar  a powierzchnia  reaguje jak ptak  i wprowadza sie w zakret .  Nie  zaciesnia go samowolnie  i nie potrzebuje skrzydla podpierac.  Ta wlasciwosc zalezy od  pozytywnego   " V "  skrzydla.  Zaleta ta czyni duza  stabilnosc  przechylu  , przyjemne zachowanie w zakrecie  ( nie potrzeba podpierac  w zakrecie )  i lepsze wlasnosci zrywu  strug.  Przez inteligentne  zgranie Spoilerow  i  " V "  formy  Atos  jest  naprawde   zwrotny .  Robie to tak jak  jestem do tego przezwyczajony .  Mniej oznacza  wiele !  Ja poprostu daje lotni latac . Skrzydlo lezy  stabilnie w powietrzu  i czuje  sie jego doskonalosc.  Czego mi brakuje to sily na sterownicy  Ciagne ja tylko lekko do przodu  to VR nabiera natychmiast predkosci . Pletwa ogonowa ustawia sie automatycznie  do ustawienia klap.

  LADOWANIE

Aby sie przygotowac do ladowania  pociagam za linke  sterowania  klap  do ladowania  umieszczona na Speedbarze  az  do konca . Z tym ustawieniem wytracam  wysokosc  w pozycji.  W czesniej otrzymalem info.  o ladowisku i tak wchodze  jak mi mowiono na krag.  Musze leciec przewidujaco  i zakrety  musze wczesniej wykonywac poniewaz   Atos przechyla se pomalu .  Wysoksc moge kontrolowanie zniweczyc  przez pociagniecie starownicy i posadzic skrzydlo dokladnie na punkt.  Po tym locie moge  wreszcie zrozumiec  fascynacje sztywnoplatem ;  wysoka doskonalosc szybowania ;  minimalne opadanie , minimalne sily na sterownicy  rowniez w czasie wielogodzinnego lot . Po tym locie  nie moge za wiele  powiedziec i  chetnie konsultowalem moje uwagi  z pilotem od A-I-R  Timem Grabowskim , ktory lata obydwoma typami lotni  Sztywna i Flexi.  Zapytalem jakie sa roznice pomiedzy tymi skrzydlami .  Tim odpowiedzial , ze  " Obydwie   lotnie maja swoj  rajz " i ja to rowniez potwierdzam.  Sztywnoplaty  charakteryzuja sie swietna doskonaloscia  szybowania  , a lotnie Flexi  swietnymi reakcjami  w zakrecie.  W Turbulencjach  lotnia Flexi  lata  " Haczykowo "  i bez ostrzezenia potrafi    zmienic kierunek .  Sztywnoplat skreca pomalu  , ale aerodynamiczne  sterowanie  jest polaczone i skutkuje zawsze.  Tim jest oczarowany funfcja klap do ladowania i  kiedy je wypuszcza  mowi , ze mozna w ten sposob  szabko wytracic wysokosc jak  lotnia szkolna.  Kiedy klapy schowasz  Atos staje sie lotnia  o duzym potencjale  doskonalosci 

   CIASNE  ZAKRETY I WINGOWER

 Tim  lata  Atosem ciasne zakrety i wingower . Opowiadal  , ze pomalu testowal siebie w tych figurach.  Klapy nie moga byc ustawione na zero , a przed wprowadzeniem trzeba  miec troche przechylu , poniewaz Atos przechyla sie pomalu  i moze  przez to wpasc w holendrowanie.  Latanie z duza predkoscia  robi przyjemnosc  ,  ale Tim ostrzega  przed tym .  Andreasa  Beckera  swietnego przelotwca  spotykam  czesto na  jego  rodzinnej gorce  Tegelberg .  Andreas nauczyl sie   latac na Impulsie  i przed czterema laty  przesiadl sie na Atosa . Opowiadal mi chetnie o swoich doswiadczeniach  w locie na zboczu  i potwierdza jak wazne jest  trzymanie  powierzchni   sztywniaka  w horyzontalnym  polozeniu do Startu.  Jezeli powierzchnia lotni  zwisa nie symetrycznie   to wlatujemy na rozbiegu autoatycznie w zakret.  Im bardziej   konrolujemy  kat natarcia  i nie zmieniamy jego polozenia  tym skuteczniej pracuja Spoilery.  Rowniez trzeba to uzglednic , ze przechylenia  skrzydla  beda  trwaly  dluzej.  Ustawienie i utrzymanie skrzydla to sprawa do przecwiczenia , ale troche wiatru wielepomaga  bowiem Spoilery juz pracuja . Kiedy  wiatrowskaz  stoi juz dobrze  i Skrzydlo jeszcze jest ciezkie  Andi  jeszcze czeka  moment  az  Atos bedzie bardziej wyczuwalny.  Przy wietrze bocznym  nie " zaklada " skrzydla pod wiatr  jak to sie dzieje przy lotniach Flexi. Kat natarcia  ustawiamy  " Namierzamy " patrzac przez  powierzchnie  i ustawiamy go z wyczuciem  nizej.  Decydujacy  jest konsekwentny rozbieg  przy starcie . Jest  on  za powolny  skrzydlo  reaguje  jeszcze  wolniej na  korektury kierunku .

UL ( Schlep)  hol 

 Jak sie startuje  Atosem za  UL  ?

Edward  Lenzer  instruktor  z  Hinterweiler  startuje chetnie  z rozbiegu  na nogach  i podkresla  , ze wiatr boczny  do startu sztywnoplatem nie jest tak grozny jak  dla lotni Flexi.  Przy tym  trzyma on maly kat dryfowania  na  ile potrzeba  tak aby powierzchnie  skrzydla  utrzymac .  Kat natarcia musi pasowac  i juz  po  2-3 krokach   Atos   nosi.  Nie pozwalamy  " Dziobowi " lotni  sie unosic  ,  biegniemy sprintem  a nie powinno  byc  zadnych problemow .  Edward potwierdza co zawsze zauwaza przy starcie  .  Ten  " Ptak " lata  sam  za UL  i Motolotnia  a  korektury  kierunku  przez przemieszczanie  srodka  ciezkosci  sa  zbytecze . Rowniez stala predkosc mozna latwiej utrzymac . Edward ustawia klapy  przy slabym wietrze  i spokojnym powietrzu na  5  stopni   W powietrzu niespokojnym i w wietrzny dzien na  10  stopni  . Kiedy jest  turbulentnie pomaga  " Opor "  ( Druk ) na Spedbarze  utworzony przez  wypuszczone klapy - a na holu to zjawisko pomaga utrzymac  line  holownicza w naprezeniu. Latac z  " otwartymi "   ( Zerowymi )  klapami   z tylu  za UL  jest nieprzyjemne  i  trzeba   "wypychac ".  Ustawienie  Klap na  15  stopni   do startu  ze zbocza   czy za wyciagarka  jest  za duze  .  Ucisk na Speedbar  przyrasta  i hol staje sie nie potrzebnie meczacy.  Apropos  startu za wyciagarka .  Czesto wlasnie  w terenie  plaskim panuje silny wiatr  i  wystepuja duze odstepy pomiedzy kominami . Takie  warunki latwiej   jest oblatywac lotnia sztywna.  Pytam Dirka  Ripkensa , ktory lata sztywniakiem  najdluzsze trasy  z  wyciagarki  o jego  doswiadczenia.  Dirk  ceni swojego  VR  z powodu duzej doskonalosci  i  wiernego toru lotu .  Korektury  predkosci przychodza pomalu  ale pewnie i to  przy duzych predkosciach . Przy starcie  ustawiajac   klapy na   15 stopni  ustawia on  kat natarcia na maly  a powierzchnia skrzydla  jest prawie rownolegla  do podloza . Kiedy wyciagarka ciagnie line  prowadzi on Speedbar przytomne na dole  .  Po przepieciu  przyspiesza on  lekko , tak jak przy    lotniach  Flexi .  Jezeli jest  turbulentnie  to lata on  na holu  troche szybciej .  Przy wietrze  bocznym  ustawia   sie  Dirk  podobnie jak Edward  z  malym  katem  " Dryfowania "  . Aby powierzchnie  rownolegla utrzymac  , zwraca on uwage  , aby  linka steruaca Spoiler  byla  napieta  od strony  oplywajacej wiatru .  Reakcja nastepuje  natychmiast  , jezeli wiatr podwieje powierzchnie.  Felix  Ruhle   przy starcie  z wozka  przy wietrze  bocznym  zaleca  podobnie .   Podnosi on  specjalnie  skrzydlo  od strony wiatru  bocznego  aby sprowokowac wychylenie  Spoilera .  Ze zwiekszajacym sie  przyspieszeniem zaczyna  pracowac  Spoiler  i  staruje przeciwnie do  wiatru bocznego.   Temat Start z wozka  bedzie omawiany  w  osobnym  artykule.  Tu wspomne  tylko , ze  wozek  Startowy  musi miec  odpowiednio  duza  predkosc  aby z niego " wysiasc "  .  Sztywnoplat musi miec  rowniez  duza predkosc aby byl  sterowny.   Im bardziej sie zwalnia  tym wydluza sie czas  przechylen.  Jak sie lata z powolna lotnia   w zakretach w terenie plaskim  nie ma  problemu  ale  jak to wyglada  na zboczu ?  Tim wyjasnia  , ze  latajac na zboczu  podlatuje on bardzo blisko  , ale  krazac na  termice  lata  z wiekszym odstepem   jak na lotni Flexi .  Na  termice ustawiamy  Klapy  na  15   stopni  tak jak  do startu . Do przelatywania  dolin  i na dolocie do nastepnej chmury   chowamy klapy  i leci sie wtedy z duza  predkoscia   do nastepnej chmury  z malymi silami na sterownicy .  Andi  zdradza , ze  do ladowania  buduje on  " szybki " krag  w  pelni przemyslany  w  rodzaju  " hakowym "  . Odradza tego w  fazie koncowej  .  Sensowne jest wypuscic juz klapy  w pozycji  i  pilot nie musi sie juz  ponownie przezwyczajac  do roznych potencjalow   w  szybowaniu  .  Utrzymujemy  predkosc  ,  bo im wolniej lotnia leci   tym ciazej jest utrzymac   korektury kierunku .  Technika   " Przygotowana sie -  Postawienia  i Wytrzymania   jest  taka sama jak  przy lotniach Flexi .  Na koniec przekladamy rece  na ramiona  i  zdecydowanie wypychamy .  Dirk robi  przeciwnie  i  daje lotni   dluzej  " Wyrzymac "  nie  " Wypycha "  lecz  " Dobega " .   

ATOS  VQ

Aby  poglebic moje doswiadczenie   startuje tego dnia ponownie  AtosemVQ .  Mniejsza waga i rozpietosc  czynia  Start  bardzo latwy .  W locie zauwazylem  duzy nacisk sterownicy  .  VQ  to lotnia Intermedialna  z rodziny ATOS .  Czuje sie na tej lotni pewnie  a roznice  pomiedy  VR  moge tylko  ramowo  ocenic.  Jestem  ciekawy  poznania  VQ  ale od razu sie przesiadac  ?  albo latac  obydwoma   modelami  ???  Jezeli  bym sie zdecydowal  na  latanie  obydwoma  skrzydami  Tim  radzi  abym  robil to regularnie  i czesciej   jeszcze  wsiadal na lotnie Flexi.  Decyzja  zmiany lotni  na Sztywnoplat zapada lekko .  Sterowanie  Aerodynamiczne   UWODZI  , ale  pwrot do  sterowania  przemieszczaniem   srodka  ciezkosci   staje sie ponownie problematyczny  bo trzeba  w nim  duzo korygowac .

Fazit ;  Po locie  testujacym  Sztywnoplatem  odkrywamy  nowa  fascynacje  z wysoko  rozwinieta  Technika 

Atos  VR Q  zostal skonstruowany dla Pilotow latajacych  na zawody.  Jego przestawialne usterzenie wysokosci  redukuje sily na sterownicy  przy duzych predkosciach umozliwiajac w ten sposob dlugie nie meczace loty.  Do poprawy wlasciwosci lotych skrzydla zastosowano  Winglets . Calosc optymalizowano z  Instytutem Aerodynamiki i Gasdynamiki w Stutgarcie. Od roku 2009  Atosa mozna nabyc z  tzw  Quicksetupsystem i Technorasegel .

Dane Techniczne ;

Rozpietosc : 13 , 8 m    Powierzchnia  Skrzydla : 14,7 m2   Min Opadanie : 0,65 m/s  Waga skrzydla  : 42 kg  Max  Ciezar Startowy : 184 kg   Pakowanie :  5,15 X 0,48 X 0,2    Cena  :  15.800  E   Dodatek do ceny to :  Quicksetupsystem : E  900     Technorasegel  E 1200

Podgladniete  foty bezposrednio z produkcji Atosa  w Firmie A-I-R

Moj Przyjaciel  Dypl Ing  Robert  B   latal chetnie  Lotniami od  Seedwings .  Ostatnio przesiadl sie na sztywniaka  i  meczy go do granic wytrzymalosci .   Atosem C  ukonczyl   szkolenie  holu lotni za Motolotnia .  Wsiadajac  na wozek startowy  podwialo chlopa i przerzucilo na plecy - musial on polatac pare dziur w oplotnieniu . Nie dawno  startujac z rampy startowej  Polnocnej z Hochrysu  wyszedl na duzych katach natarcia i  zwalil sie  w kszaki  ponownie na plecy.  Robert ma szczescie  z znowu pare dziur do podklejenia .  Pomimo wszystko  nie poddaje sie  i dalej  liczy na dlugie loty termiczne . Ostatnim  zakupem  kolegi   jest   kolejny Funfex jako Relaksowo / Zimowa alternatywa  i juz  sie   ciesze   , ze bede  mial kumpla do  lotow zimowych 

Robert to doswiadczony Pilot  latania Relaksowego  ale za cholere nie da sie na mowic na latanie  po trasach . Jego zaleta jest to , ze cholernie uwielbia nowosci  z techniki lotniowej i elektroniki Lotniczej - przy tym  korzystam cos i ja